Κύστεις ωοθηκών.


Κύστεις ωοθηκών-Χαρακτηριστικά γνωρίσματα

Οποιοδήποτε μόρφωμα στις ωοθήκες χαρακτηρίζεται παραδοσιακά ως κύστη, ακόμη και αν πρόκειται για συμπαγή όγκο. Τα αίτια, η φυσική εξέλιξη και η θεραπεία ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο της κύστης.

Σε γενικές γραμμές υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες: Οι λειτουργικές κύστες και οι μη λειτουργικές.

Λειτουργικές κύστεις των ωοθηκών
Είναι κύστεις που προκύπτουν από διαταραχή του φυσιολογικού μηχανισμού της ωορρηξίας. Υπάρχουν δύο είδη λειτουργικών κύστεων:

Οι ωοθυλακικές που συμβαίνουν όταν δεν έχει επιτευχθεί ωορρηξία και το ωάριο συνεχίζει να μεγαλώνει, σχηματίζοντας ένα κυστικό σχηματισμό, υπερπαράγωντας οιστρογόνα και οι ωχρινικές κύστεις που εμφανίζονται όταν το ωχρό σωμάτιο, μετά την ωορρηξία, αυξάνεται σε μέγεθος και δεν απορροφάται με αποτέλεσμα να υπερπαράγεται προγεστερόνη.

Οι κύστες αυτές μπορούν να φτάσουν τα 8cm και απεικονίζονται στο υπερηχογράφημα ως απλές, λεπτοτοιχωματικές βλάβες χωρίς ηχοανακλάσεις, διαφραγμάτια ή περιεχόμενο. Δημιουργούν ήπιο κοιλιακό άλγος, διαταραχές στην περίοδο (καθυστέρηση, μητρορραγίες κλπ) και συμπτώματα κύησης (πρήξιμο στους μαστούς και στην κοιλιά, κατακράτηση υγρών, ήπια ναυτία). Σπάνια επιπλέκονται με αιμορραγία εντός αυτών (αιμορραγική κύστη), ρήξη και ενδοκοιλιακή αιμορραγία ή συστροφή της κύστης. Τότε εμφανίζεται έντονο κοιλιακό άλγος το οποίο πρέπει να μας θορυβήσει.

Δεν είναι απαραίτητη κάποια θεραπεία, μιας και η συντριπτική πλειοψηφία των λειτουργικών κύστεων υποχωρεί αυτόματα σε διάστημα 45 ημερών. Παλαιότερα δίνονταν ορμονική θεραπεία με αντισυλληπτικά ή προγεστερόνη χωρίς όμως να υπερτερεί της απλής αναμονής. Αντιθέτως, η προγεστερόνη αυξάνει σε μέγεθος τις ωχρινικές κύστες και δημιουργεί επεισόδια μητρορραγίας. Πολύ σπάνια είναι απαραίτητη η λαπαροσκοπική παρέμβαση και μόνο επί επιπλοκής της κύστης.

Μη λειτουργικές κύστεις των ωοθηκών
Πρόκειται για όγκους των ωοθηκών που απαιτούν χειρουργική αφαίρεση για τη θεραπεία τους. Σε γενικές γραμμές οι όγκοι των ωοθηκών χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες:

Καλοήθεις και κακοήθεις

Συχνά είναι ασυμπτωματικoί και όταν παρουσιάζουν συμπτώματα αυτά είναι μη ειδικά όπως: διαταραχές περιόδου (αμηνόρροια, σταγονοειδή αιμορραγία, μητρορραγία), ήπιο κοιλιακό άλγος που γίνεται έντονο, όταν υπάρχει επιπλοκή του όγκου (ρήξη ή συστροφή), μετεωρισμός, ναυτία, κοιλιακή διάταση και σπάνια έμετοι, συχνουρία, υπερτρίχωση και ακμή (όταν εκρίνουν ανδρογόνα). 

Μεταστατικοί όγκοι (χαρακτηριστικά αναφέρονται μεταστατικοί όγκοι του γαστρεντερολογικού οι όγκοι KRUKENBERG). Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να κάνουμε στους επιθηλιακούς όγκους, που είναι και οι συχνότεροι όγκοι των ωοθηκών. Σ' αυτούς τους όγκους εκτός από τις δύο βασικές κατηγορίες (καλοήθεις και κακοήθεις) υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία, οι όγκοι οριακής κακοήθειας. Πρόκειται για όγκους που έχουν ιστολογική εικόνα κακοήθειας, καλοήθη όμως βιολογική συμπεριφορά. 

Δερμοειδής κύστη
Πρόκειται για καλοήθη όγκο της ωοθήκης και υπάρχει από την εμβρυική ζωή αλλά εντοπίζεται αργότερα, κατά την αναπαραγωγική συνήθως ηλικία, όταν αρχίζει να αυξάνεται σε μέγεθος. Συχνά συστρέφεται, ενώ η ρήξη του δημιουργεί εικόνα περιτονίτιδας (όπως από σκωλικοειδίτιδα). Πρέπει να αφαιρείται λαπαροσκοπικά. 

Διάγνωση

Τα συμπτώματα είναι άτυπα και δεν παραπέμπουν σε κύστη, ούτε στην μετατροπή της σε κακοήθεια. Η διάγνωση γίνεται συνήθως υπερηχογραφικά. Αξονική ή Μαγνητική τομογραφία σπάνια χρειάζονται. Οι καρκινικοί δείκτες αυξάνονται σε ορισμένους μόνο τύπους καρκίνου και είναι μη ειδικοί.

Θεραπεία

Η θεραπεία για τους μη λειτουργικούς όγκους των ωοθηκών είναι πάντα χειρουργική (λαπαροσκοπική για τους περισσότερους τύπους).

Συνέχεια